विदेशिएका नेपालीहरुप्रति नेपाल सरकार किन उदासीन ?

विदेशिएका नेपालीहरुप्रति नेपाल सरकार किन उदासीन ?

डिल्ली हुमागाई – करिब साढे तीन करोड जनसंख्या रहेको देशमा पचास लाख उर्जाशील नेपालीहरु रोजगार लगायत अन्य सिलसिलामा विदेश पलायन भएका छन् । घरपरिवारको रोजीरोटीको जोहो गर्न र समग्र देशलाई रेमिट्यान्स दिनका लागि दिनहुँ दुई हजार पाँच सयको हाराहारीमा त्रिभुवन विमानस्थलबाट बाहिरिने गर्छन् । देश र घरपरिवारको मायालाई पोल्टोमा सजाएर विदेसिदै गर्दा सबैका सपना साकार […]

मानब तस्करी के हो ? मानब तस्कर को हुन् ?

मानब तस्करी के हो ? मानब तस्कर को हुन् ?

मेघराज सापकोटा / युएई | नेपालको सन्दर्भमा बैदेशिक रोज़गार सम्बन्धि ऐन २०४२, संसोधित ऐन २०६४ लगायत बिभिन्न रास्ट्रिय तथा अन्तराष्ट्रीय कानुन बिपरित पैसा लिएर वा नलिएर होस बिभिन्न बाहानामा (बैदेशिक रोज़गार, यौन ब्यापार, जबरजस्ति काममा लगिने आदि) एक ठाउँबाट अर्को ठाउँ (देशीय वा अन्तरदेशीय) मा गरिने मानब ओसार भन्ने बुझिन्छ । यस्ता काममा पैसाको लेनदेन […]

युएईमा बसेर हेर्दाः फ्रि भिषा, फ्रि टिकटको मुद्धा

युएईमा बसेर हेर्दाः फ्रि भिषा, फ्रि टिकटको मुद्धा

मोहन बस्याल, युएई- अन्तराष्ट्रिय श्रम संगठनले बैदेशिक रोजगारीमा जाने श्रमिकले श्रमका लागि अर्को मुलुकमा जाँदा लाग्नेभिषा र टिकट खर्च रोजगारदाताले नै व्यहोर्नुपर्ने नीति लिएपछि सन् २००९ बाट नै खाडी मुलुकका युएई,कतार लगायतका मुलुकले आफ्ना आन्तरिक कानुनमा परिवर्तन गर्दै यस्तो ब्यवस्था गरि सकेका छन् ।तर नेपालका उच्च पदाधिकारीले यि देशमा घुम्न आउँदा (औपचारिक भ्रमण भएपनि घुमघाम भन्दाउपलब्धि नदेखिएकाले) कुरा गर्ने एजेण्डामा फ्रि भिषा फ्रि टिकट र श्रम सम्झौताको बिषय हुने गरेको छ ।यो हाम्रा लागि लाजमर्दो बिषय हो । कानुन कार्यान्वयनका तहमा देखिएका केहि छिद्रलाई दुरुपयोग गरी यि मुलुकका केही सानारोजगारदाताले अझै पनि फ्रि भिषा फ्रि टिकट बिना कामदार ल्याउने र रोजगारीमा लगाउने गरेका छन् ।अदक्ष तथा अर्धदक्ष कामदारलाई काममा लगाउने साना रोजगारदाताहरुबाट यो खालको समस्या भएकालेसंख्या भने ठुलो छ । ठूला अर्थात कर्पोरेट हाउसहरुले भने फ्रि भिषा फ्रि टिकटमै कामदार लिन्छन् । तर तिकामदार दक्ष हुन्छन् । फ्रि भिषा फ्रि टिकटको अवधारणा कार्यान्वयन नहुनुमा रोजगारदाता मुलुक भन्दारोजगारीका लागि कामदार पठाउने मुलुक नै कारण हुने गरेको देखिएको छ । के हो कार्यान्वयनको समस्या ? कार्यान्वयन नहुनुमा राज्य संयन्त्र, म्यानपावर ब्यवसायी र श्रमिक नै कारण हुन् । यो एउटा तत्वका कारणमात्र भएको होईन । सरकार वा म्यानपावर ब्यवसायीलाई मात्र  गालि गरेर समस्या समाधान हुन्न । लाचार सरकार  सरकार र यसको मातहतका सम्बन्धित निकायहरु लाचार भएकैले यो नीति कार्यान्वयन हुन सकेको छैन ।खुलेआम म्यानपावर ब्यवसायीले एजेन्टका नामका काम गर्ने दलालहरु मार्फत श्रम गर्न जानेहरुलाईलुटिरहेपनि राज्यले त्यसलाई रोक्ने संयन्त्र बनाएको छैन । सरकारी कर्मचारीको सदैव एउटै जवाफ हुन्छः“बढि रकम दिने श्रमिकले हामीलाई जानकारी दिए कारवाही गर्छौ ।” यो पूर्ण गैरजिम्मेवार जवाफ हो । योगैरजिम्मेवारीपनलाई रोक्न अघि सर्नै पर्दछ । बैदेशिक रोजगारको विषयमा भइरहेको ठगि रोक्न राज्य संयन्त्रको चासो नपुगेकै हो । नत्र के डाक्टरभक्तमानको अपहरण हुँदा उनका परिवारका सदस्यले जानकारी दिएका थिए र कसले  उनको अपहरणगर्यो भनेर ? यसैगरी दुर्गा तिवारी र बलु पौडेलको हत्या गर्ने मनोज पुन कहाँ बस्छन् भनेर के तिवारी रपौडेलका परिवारले जानकारी दिएका हुन् ? प्रहरीले पत्ता लगाएर आवश्यक कारवाही गर्यो । यसरीआपराधिक काममा त दोषि फेला पार्न सकिन्छ भनें दर्ता भएर काम गरि रहेका ब्यवसायीका अबैधगतिविधि नियन्त्रण गर्न किन सकिन्न ? राज्य उदासिन भएकै कारण यो नियन्त्रण नभएको हो भन्दाफरक पर्दैन । मुख्य समस्या त राज्यले यो मुद्धालाई अझैसम्म मुद्धा मानेकै छैन । म्यानपावरब्यवसायमा संलग्नहरुको एक बर्षको बैंक खाता चेकजाँच गरे आधाको अबैध आय भेटिन्छ । राज्यले चासोदिए यो रोक्न सक्छ । यस्ता अरु धेरै उपाए छन् । राजनितिक दललाई चुनावका बेला ठूलो रकम चन्दादिनेमा म्यानपावर ब्यवसायी  पनि पर्दछन् । कुनै पनि राजनितिक दलले कुन स्रोतको पैसा दिएको छ भनेरसोच्ने पनि गरेको पाईदैन । यो हाम्रा लागि विडम्बनाको कुरा हो । अदक्ष कामदार अदक्ष कामदार पनि प्रि भिषा फ्रिटिकट कार्यान्वयन हुन नसक्नुको एउटा मुख्य कारण हुन् । बिदेश गएपछिसिधै मासिक लाख डेढ लाख रुपैंया कमाई हुन्छ भन्ने सोच विद्यालय उमेरकै बालबालिकामा बिकासभएको छ । यो अत्यन्त दुखद छ । उनीहरु एसईई उत्तिर्ण भएपछि वा १२ कक्षा उत्तिर्ण भएपछि बिदेश जानचाहन्छन् ।  विदेश गएर के काम गर्ने  भन्ने सोच हुँदैन । जे पाए पनि गर्छु भन्ने सोच र जवाफ हुन्छ जुनआजको रोजगार बजारमा बिक्दैन । जे पनि गर्छु भनेर मानसिक रुपमा तयार हुनैपर्छ । तर जे पनि गर्छुभन्नेले केही पनि जान्दैन भन्ने एचआरहरु (मानव संसाधन विभाग प्रमुख लगायत टिम)को पुरानै अनुभवहुन्छ । त्यसैले के गर्छस्, के जानेको छस भन्दा यो जानेको छु भन्न सक्ने हुनुपर्छ । दुबईमा तीन चार लाख रुपैया खर्च गरेर भिजिट भिषामा धेरैजनासँग मैले अन्र्तकृया गरेको छु । धेरैलेसेल्समेनको जागिर खोजेको बताउँछन् । तर अनुभव घरमा फलेको तरकारी बजारमा बेचेको अनुभव पनिहुँदैन । कतिपयले केही नभए अफिस ब्वाई भएनी हुन्छ भन्छन् । तर फोटोकपि गर्ने ढंग पनि हुँदैन । जोसँगसीप छ, त्यो मानिस खाली बस्न पर्दैन । रोजगारी नपाईने चिन्ता पनि हुँदैन । तर जो सँग सीप छैनतिनीहरु रोजगारी पाउन पाए जति पनि खर्च गर्न तयार हुन्छन् । त्यहीबाट यो फ्रिभिषा, फ्रि टिकटकोअवधारणा उल्लंघन शुरु हुन्छ । प्रतिस्पर्धी बजार बैदेशिक रोजगारीका लागि जनशक्ति पठाउने मुलुकहरु उच्च जनघनत्व भएका मुलुक छन् । यस्ता देशमाउचित शिक्षाको अभावमा सीप सिक्ने अवसरबाट धेरै युवा वञ्चित हुन्छन् । मुलुकमा भएको चरमबेरोजगारी, असुरक्षा जस्ता समस्या भोगी रहेका युवा बैदेशिक रोजगारीमा जान जस्तोसुकै जोखिम मोल्नतयार हुन्छन् । न्युन पारिश्रमिक र रोजगारदाताका जस्तासुकै सर्त मान्न तयार देखिन्छन । युएई, कतारलगायतका मुलुकमा ठूलो संख्यामा कामदार पठाउने पाकिस्तान, बंगलादेश, भारत, फिलिपिन्स, श्रीलंका,अफगानस्तान आदि मुलुकबाट यस्ता कामदार आउँछन् । अदक्ष नेपाली कामदारले यिनिहरुसंगै प्रतिस्पर्धागर्नुपर्छ । तर जतिसुकै प्रतिस्पर्धा भएपनि रोजगारदाता मुलुकले फ्रिभिषा, फ्रि टिकटको नितिलाई अंगिकार गरिसकेकाले प्रतिस्पर्धाकै कारण फ्रिभिषा, फ्रिटिकटको अवधारणाबाट पछि हट्न जरुरी छैन । समाधानका लागि के गर्न सकिन्छ ? सीप सिकाउने पुरानो शिक्षामा भएको पुर्ब ब्यवसायिक शिक्षा जस्ता बिषयलाई अझ प्रभावकारी रुपमा अगाडी बढाउनु पर्छ। दश जोड दुई उत्तिण हुँदा कुनै न कुनै सीप सिकेको हुनु पर्दछ । सामान्यतया खाना बनाउन, लुगा सिलाउन,लेखा राख्न, कम्युटरमा एमएस अफिस जस्ता सफ्टवेयर राम्ररी चलाउन सक्ने बनाउन सकियो भने पनिधेरै हदसम्म बेरोजगारीको समस्या कम गर्न सकिन्छ । दश जोड दुईपछि अनिवार्य सीपयुक्त शिक्षा लिनुपर्ने ब्यवस्था गरिनुपर्छ जहाँ आफ्नो रुची अनुसारको सीपमा निखार ल्याउन पाईयोस । तयारी पोशाकबेच्ने सेल्सम्यान बन्छु भन्ने सोच भएकाले कमसेकम कुनै कपडा दिंदा कटन हो की पोलिष्टर भनेर चिन्नसक्ने हुनुपर्छ । सर्ट प्यान्ट पट्याएर राख्न जान्नु पर्छ । दुई चारवटा चलेका ब्राण्डको नाम जान्नु पर्दछ ।कमर्समा ब्याचलर मास्टर्स गरेको भन्दै झोलामा सर्टिफिकेट लिएर काम खोज्न हिड्नेले कमसेकम ट्यालीजस्ता आधा दर्जन सफ्टवेयरमा कसरी काम गरिन्छ भन्ने जान्नुपर्छ । कर प्रणालीबाट जानकारी हुनुपर्छ ।राम्ररी कम्युटरमा टाईप गर्न पनि नसक्नेले के गर्नु ? म्यानपावर सम्बन्धि नीति प्रष्ट बनाउने बैदेशिक रोजगारीमा कामदार पठाउने म्यानपावर कम्पनीले फ्रिभिषा फ्रिटिकटको कार्यान्वयनका लागिरोजगारीमा जाने कामदारबाट एक महिनाको तलव बराबरको सेवा शुल्क लिन पाउनु पर्ने माग राखेका छन्। सामान्यतया ठूला रोजगारदाताले नयाँ कामदार ल्याउँदा प्रयोग गर्ने म्यानपावर कम्पनीलाई लाग्ने सेवाशुल्क दिने गर्छन । तर साना तथा मझौला खालका कम्पनीले भिषा र टिकट उपलब्ध गराएपनि सेवा शुल्कनदिन सक्छन् । तर प्रतिस्पर्धाका कारण त्यस्ता रोजागारदाता कम्पनीका एचआरहरुलाई प्रभाव पार्नत्यसरी आउने रकमभन्दा बढि खर्च गर्ने गरेको पाईन्छ । राज्यले तोकेको १० हजार कम भएको उनीहरुकोभनाई छ । उनीहरुको माग नाजायज छैन । एकजना मजदुरले बैदेशिक रोजगारीका लागि जाँदा एकमहिनामा कमाउने तलव सेवा शुल्क बापत म्यानपावर कम्पनीलाई दिदा फरक पर्दैन । तर बैदेशिकरोजगारीमा जाने कामदारको तलव एक तोला सुनको बजार मुल्य बराबर चाही हुनै पर्दछ । अदक्षकामदारका लागि त्यति तलवको काम पाईदैन भने सीप सिकाएर दक्ष बनाएर मात्र पठाउनु पर्छ । म्यानपावर ब्यवसायीका आर्थिक गतिविधिमा राज्यको निगरानी हुनुपर्छ । चार्टड एकाउन्टेटको समुहसहितको निगरानी कार्यालय स्थापना गरि उनीहरुको संस्थागत र ब्यक्तिगत खाताको निगरानी राख्नु पर्छ। कुनै पनि शुल्क बैंक मार्फत मात्र भुक्तानी लिनेदिने गर्नु पर्ने अनिवार्य ब्यवस्था गरिनुपर्छ । दुतावासको भुमिका बढाउनुपर्छ दुतावासमा श्रम सहचारीको ब्यवस्थापछि बैदेशिक रोजगारीका क्रममा बिदेशी भूमिमा रहेका नेपालीनागरिकले बेहोर्दै आएका समस्या समाधानका लागि केही सहज हुन थालेको छ । कामदार मगाउननेपालमा डिमाण्ड पठाउँदा दुतावासको स्विकृति लिनु पर्ने ब्यवस्थाले गलत डिमान्डहरुको न्युनिकरणभएको छ । राजदुत तथा कर्मचारी जागरुक भएमा यो समस्या समाधानका लागि धेरै सहयोग पुग्न सक्छ । दलाल मार्फत ठगिएर सेटिङ मार्फत रोजगारीका लागि युवाहरु आइरहेकै छन् । तर नेपालबाट कुनै अर्कोमुलुकमा ईन्टरनेट मार्फत प्रकृया पुरा गरि भिषा आएको नेपाली युवाले श्रम स्विकृति पाउँदैन । भोलीरोजगारीमा गएको मुलुकमा दुःख पाए कसले हेर्ने भनेर म्यानपावर ब्यवसायी मार्फत नै भिषाको प्रकृया हुनुपर्ने नीति राज्यले लिएको छ जुन गैर जिम्मेवार नीति हो । दुतावास मार्फत त्यसरी युवा जान लागेकोकम्पनी तथा सेवा सुविधा के हो अनुसन्धान गरि स्विकृति दिने ब्यवस्था गरिनु पर्छ । दुतावासले रोजागारदाता कम्पनीका एचआर र म्यानपावर ब्यवसायी बीच अन्तरकृया राख्न सक्छ । कस्ताकामदारको डिमाण्ड छ त्यस्तो जनशक्ति तयार गर्न सकिन्छ । यस्ता धेरै कुरा छन् । श्रमिक झन गरिब फ्रि भिषा, फ्रि टिकटमा रोजगारीमा जान नपाए सामान्यतया एउटा श्रमिकले एक बर्ष हुने आम्दानीदलालका लागि खर्च गर्छ । यो ठूलो रकम हो । तीन लाखको जमिन बेचेर रोजगारीका लागि हिंडेको छ भनेंदुई बर्षमा त्यो जमिन बढेर ९ लाखमा कारोबार भईरहेको हुन्छ । उसलाई त्यो जमिन किन्न अर्को छ बर्षलाग्न सक्छ । जमिन बेचेर र ऋण काढेर ठग दलाल मार्फत बैदेशिक रोजगारीमा पुगेका अदक्ष कामदारकोबिचल्ली नै हुने गरेको छ । दक्ष छ भने केही समय दुःख पाएपनि उसले प्रगति गर्ने सम्भावना रहन्छ ।

पहिलो एेतिहासिक प्रतिनिधि सभा एवं प्रदेश सभाको निर्वाचन-अर्जुन चापागाईं

पहिलो एेतिहासिक प्रतिनिधि सभा एवं प्रदेश सभाको निर्वाचन-अर्जुन चापागाईं

संघिय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको अभ्यास गर्ने क्रममा देश पहिलो एेतिहासिक प्रतिनिधि सभा एवं प्रदेश सभाको निर्वाचनको दोस्रो चरण सम्म आइ सकेको छ । विविध व्यवधान हरुका बीच, छिटफुट घटना हरु बाहेक शान्ति पूर्ण रुप मा नै मतदाताहरुले आफ्नो उत्साहजनक उपस्थिति बीच पहिलो चरणको मतदान गरि सकेका छन् जसको प्रतिफल मतपेटिका हरुमा सुरक्षित रुपमा राखिएको छ । […]

थानेश्वर भुसाल बचाउ अभियानमा नेपाल सरकार सहित सम्पूर्ण नेपालीहरुमा अपिल

थानेश्वर भुसाल बचाउ अभियानमा नेपाल सरकार सहित सम्पूर्ण नेपालीहरुमा अपिल

सम्माननीय प्रधानमन्त्री ज्यु , ३ करोड नेपाली का अबिभाबक ज्यु मा सादर नमस्कार ! कुशल चाहदै बेखुस मा अरब को खाडी मा जिबन बिताउदै छु !अहिले को नेपाल को महासंग्राम मा यहाँ को सफलता को कामना गर्दछु ! कार्यब्यास्तता रहेको जानकारी हुदा हुदै पनि दुख पिडा ले फुर्सद को समय निकाल्दो रहेनछ !नेपाली को हक […]

एनआरएन युएइका उपाध्यक्ष उमेद्ववार द्वारा पत्रकारलाई प्रश्न गर्न रोक

एनआरएन युएइका उपाध्यक्ष उमेद्ववार द्वारा पत्रकारलाई प्रश्न गर्न रोक

शेखर चापागाइ- प्रवासी अन्लाईन । एनआरएन युएईको आसन्न निर्वाचन संगै यहाको माहोल धेरैनै तातेको छ । हुन त युएइको माहोल तात्ने क्रम चली रहन्छ । कहिले नेपाली समाजको निर्वाचनले, कहिले सस्थाहरु बिचको विवादले त कहिले दुताबासको बिज्ञप्तिले । जे होस् हामि नेपालीहरु माहोल तताउन धेरैनै सक्षम छौ । एनआरएन युएइको आसन्न निर्वाचन र बर्तमान परिस्थितिले […]

एनआरएन युएर्इको आसन्न अधिबेसन र यसका चुनौतिहरु

प्रबासी अनलाईन कसैको अन्धभक्त समर्थक पनि होइन र कसैको घोर बिरोधि पनि होइन.. सत्य तथ्य समाचार हरुलाई दर्शक, श्रोता तथा पाठक बीच पुर्याउने हाम्रो प्रयास सदैब रहनेछ

एनआरएन युएर्इको आसन्न अधिबेसन र यसका चुनौतिहरु

नेपाल सरकारबाट संबन्धन प्राप्त संस्था मध्यको एक संस्था गैर आबसीय नेपाली संघ एनअारएन हो। उक्त संस्था बिश्वको ७० भन्दा बढी देशहरुमा आफ्नो शाखा विस्तार गरि सकेको छ। संघ सस्थाको आफ्नै बिधान, नीति नियम छ। यीनै निति,नियम भित्र रही संस्थाले अा आफ्नो गतिबिधि संचालन गरेको हुन्छ। संघको पनि आफ्नै बिधान छ । संघको केन्द्रिय बिधानले शाखा […]

युएईबाट तिजको शुभकामना

युएईबाट तिजको शुभकामना

नारी बिना संसार नै अध्यारो ,अपूरो हुन्छ। जननि जगत, माता देविको अवतार,पुजाकी थाली मिठास अमृत प्रसाद अनि शिक्षाकी धनी ज्ञानकी ज्योति साकक्षत लक्ष्मी हुन नारी ।। भन्नलाई त अरु धेरै कुराले बखान गरिन्छ तर अझै पनि हाम्राे समाजमा पुरुष प्रधान संस्कारकाे छाप मेटिन सकेकाे छैन।एउटा घरकाे सुन्दर गहना/फुलवारि नारी हुन जसले त्याे घरलाई ढकमक्क पारेर […]

खाडीमा एनआरएनएका सवालहरु

खाडीमा एनआरएनएका सवालहरु

डिवी क्षेत्री, ओमन – श्रावण १२, २०७४- मध्यपूर्वमा गैर आवसीय नेपाली संघ (एनआरएन) को सदस्य किन बन्ने ? नेतृत्वमा को जाँदा के हुन्छ र ? मध्यपूर्वमा वैदेशिक रोजगारीमा कार्यरत झन्डै १७ लाखले बारम्वार यस्ता बिषय उठाइराख्छन् । जव जव एनआरएनएको अधिवेशनहरु हुन थाल्छन्, नयाँ सदस्य वन्ने प्रक्रिया शुरु हुन्छ । त्यतिखेर आम रुपमा यि बिषयप्रति […]

नेपाली दुताबासको सम्रक्षणमा दलाल र मानब तस्कर – पत्रकार एब नागरिक समाज ल्याहिता

मणि प्रसाद भुर्तेल (सामाजिक अभिन्यता) – दलाल र मानब तस्कर को जन्म गाउ सहर को टोल बाट भएको हो । नजिक बाट भन्दा एकै कोख बाट जन्मेका कुनै सुपुत्र र कुनै कुपुत्र हुने गर्छन । आफ्नै कुपुत्र बाट जाँन्दा जान्दै ठगिने हामि कुन सुपुत्र नि ?नेपाल सरकार र सम्बन्धित निकाय मा काम गर्ने पनि कुनै […]

1 2 3 4